ΖΕΛΕ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΚΑΙ ΥΠΕΡΗΧΟΙ

Η σημασία των ζελε υπερήχων στη λήψη υπερηχογραφήματος.

Συνέπειες από τη χρήση υποκατάστατων ζελε υπερήχων.

Υπέρηχοι ,ζελέ υπερήχων και διαγνωστική ιατρική.
Τα ηχητικά κύματα είναι μηχανικές ταλαντώσεις.Όταν η διεύθυνση κίνησης των σωματιδίων του υλικού μέσου συμπίπτει με τη διεύθυνση διάδοσης του κύματος,τα ηχητικά κύματα χαρακτηρίζονται ως διαμήκη.Τα Διαμήκη μηχανικά κύματα, μπορούν να διαδοθούν σε υγρά.Οι μαλακοί ιστοί -όσον αφορά -τον ήχο έχουν συμπεριφορά υγρών.

Όταν τα σωματίδια, διαμέσου των οποίων διαδίδονται τα ηχητικά κύματα, ταλαντώνονται κάθετα στη διεύθυνση διάδοσης του κύματος χαρακτηρίζονται εγκάρσια. Τα εγκάρσια μηχανικά κύματα, μπορούν να διαδοθούν σε υγρά και στερεά. Τα συμπαγή οστά συμπεριφέρονται σαν στερεά.Ανάλογα με τη συχνότητά τους, τα ηχητικά κύματα διακρίνονται στα ακουστά, στα υποηχητικά και στα υπερηχητικά κύματα.

Πως παράγονται τα Υπερηχητικά κύματα στη διαγνωστική ιατρική;

Υπερηχητικά λέγονται τα ηχητικά κύματα που έχουν συχνότητα υψηλότερα από την ακουστή περιοχή. Παραδείγματα τέτοιων κυμάτων είναι τα κύματα που εκπέμπονται από τους πιεζοηλεκτρικούς κρυστάλλους.
Στην ιατρική διάγνωση,οι υπέρηχοι παράγονται από κρύσταλλο φυσικό ή συνθετικό (πιεζοηλεκτρικός κρύσταλλος) που μετατρέπει την ηλεκτρική σε μηχανική (υπερηχητική )ενέργεια και αντίστροφα.(Πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο).Ελάχιστα κρυσταλλικά υλικά στη φύση παρουσιάζουν την ιδιότητα του πιεζοηλεκτρισμού και το πιο γνωστό από αυτά είναι ο χαλαζίας.

Μέθοδος

Η μέθοδος που εφαρμόζεται κυρίως είναι των παλμών-ανακλάσεων. Οι περισσότερες μηχανές υπέρηχων μετατρέπουν ένα ηλεκτρικό σήμα άμεσα σε μηχανικές δονήσεις μέσω του πιεζοηλεκτρικού φαινομένου. Αυτές οι συσκευές παράγουν διαμήκη ηχητικά κύματα και λειτουργούν μόνο μέσα σε ένα στενό εύρος συχνοτήτων,της τάξεως των Megahertz. Δηλαδή στέλνεται ηχητικός παλμός από την πηγή και στη συνέχεια η πηγή που τώρα λειτουργεί ως δέκτης καταγράφει ανακλάσεις από το υλικό μέσο. Τα εγκάρσια ηχητικά κύματα – που θα μπορούσαν να δίνουν περισσότερες πληροφορίες για το αντικείμενο που ανιχνεύεται – δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αυτές τις συχνότητες, επειδή απορροφώνται από τον ανθρώπινο ιστό.
Οι υπερηχητικές δέσμες στη διάγνωση εστιάζονται ή με εφαρμογή ακουστικού φακού ή με τη χρήση καμπύλου κρυστάλλου.Στην υπερηχοτομογραφία η δυνατότητα απεικόνισης της ανατομίας βασίζεται στο φαινόμενο της ανάκλασης. Τα φαινόμενα διάθλασης και απορρόφησης της δέσμης υπερήχων επιδρούν κυρίως αρνητικά στις μεθόδους αυτές.

ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Material	Sound speed (m/s)	Acoustic impedance(Rayls)
αέρας (0 C)	331	0.0004
Λίπος	1450	1.38
Νερό	1540	1.54
Εγκέφαλος	1541	1.68
Συκώτι	1549	1.65
Νεφρό	1561	1.62
Αίμα	1570	1.61
Μύες	1585	1.70
Φακός ματιού	1620	1.84
οστά	4080	7.8

Καθώς ο ήχος διέρχεται μέσα από ένα υλικό ,αυτό αντιστέκεται στη διάδοση του ηχητικού κύματος με τη χαρακτηριστική του Ακουστική Αντίσταση. (βλ .Πίνακα ). Αυτή καθορίζεται από σταθερές του υλικού μέσου όπως η πυκνότητα του.Η ακουστική αντίσταση επηρεάζει το ποσοστό της ανάκλασης της ηχητικής ενέργειας που θα συμβεί στη διαχωριστική επιφάνεια των δυο υλικών. Οι ηχητικές αντανακλάσεις συμβαίνουν στα όρια (διεπαφή ) όπου η ταχύτητα του ήχου αλλάζει.Όσο πιο μεγάλη είναι η διαφορά τόσο πιο μεγάλο το ποσοστό της ανάκλασης .Πχ Η υπερβολικά μεγάλη διαφορά πχ.στις αντιστάσεις αέρα -ιστού προκαλεί πλήρη ανάκλαση καθώς το ηχητικό κύμα διέρχεται από το ένα υλικό στο άλλο.ΠΙΝΑΚΑΣ: ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Χρήσεις υπερήχων

Χάρη στους υπέρηχους παίρνουμε τις πρώτες εικόνες των εμβρύων μέσα στη μήτρα καθώς επίσης εικόνες και βίντεο από το εσωτερικό του σώματος που δείχνουν τη δομή και την κίνηση των εσωτερικών οργάνων.Καρδιά και αιμοφόρα αγγεία, συμπεριλαμβανομένης της κοιλιακής αορτής, συκώτι, χοληδόχος κύστη, σπλήνα πάγκρεας,νεφρά, μήτρα, ωοθήκες κ.α
Οι υπέρηχοι χρησιμοποιούνται επίσης και σε πολλές θεραπευτικές εφαρμογές.
Π.χ Καταπολέμηση καρκίνου στήθους, Όπως ένας φακός εστιάζει τις ακτίνες σε ένα σημείο και αναπτύσσεται εκεί μεγάλη θερμότητα, έτσι και στην περίπτωση αυτή εστιάζονται στον όγκο υπέρηχοι υψηλής πυκνότητας που τον θερμαίνουν, αφήνοντας ανεπηρέαστους τους διπλανούς ιστούς του στήθους. Οι υπέρηχοι φονεύουν όχι καίγοντας αλλά μέσω αλλαγών στις πρωτεϊνες (μετουσίωση πρωτεϊνών) των κυτάρων.

Ο ρόλος του Ζελέ υπερήχων

Τα τζελ υπερήχων εξυπηρετούν διάφορους σκοπούς, διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς. Τα ζελέ υπερήχων τοποθετούνται στο δέρμα ενός ασθενούς στην αρχή μιας διαδικασίας λήψης υπερήχων ή μιας εξέτασης. Ο μορφομετατροπέας γλιστρά προσεκτικά το πήκτωμα στο σώμα του ασθενούς. Η συσκευή στέλνει και λαμβάνει τα ηχητικά κύματα τα οποία μεταδίδονται σε μια οθόνη υπολογιστή, την οποία βλέπει ο υπερηχογραφιστής. Η οθόνη του υπολογιστή καταγράφει την απεικόνιση σε πραγματικό χρόνο των εσωτερικών οργάνων του ασθενούς, επιτρέποντας επίσης και τη λήψη εικόνας για εκτύπωση.
Το τζελ υπερήχων είναι απαραίτητο για τη σωστή μετάδοση της ακουστικής δέσμης δηλαδή, είναι το μέσο της ακουστικής σύζευξης. Συμβάλλει στη διάδοση των υπερηχητικών κυμάτων καθώς είναι υγρό, με κατάλληλο ιξώδες και διαύγεια και δημιουργεί σύζευξη μεταξύ του δέρματος και του μετατροπέα υπερήχων. Τα υπερηχητικά κύματα δυσκολεύονται να ταξιδέψουν στον αέρα. Το τζελ αποτρέπει την παρουσία αέρα. Έτσι εξουδετερώνει τη μη μετάδοση και συμβάλλει στο να δημιουργηθεί μια απόλυτα σαφής εικόνα με άριστη ευκρίνεια και αξιοπιστία .

Συνέπειες από τη Χρήση Υποκατάστατων ζελέ υπερήχων

ΦΤΩΧΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ, ΑΝΑΞΙΟΠΙΣΤΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

Εάν γίνει λήψη υπερηχογραφήματος χωρίς το κατάλληλο ζελέ, το 99,9% των υπερηχητικών κυμάτων θα ανακλαστεί πχ.στα όρια του αέρα – μαλακού ιστού (σώμα). Τα κύματα υπερήχων που θα παραχθούν και θα ανιχνευθούν από τον μετατροπέα θα σχηματίσουν μια ασαφή εικόνα,με κακή ευκρίνεια και με φτωχή διαγνωστική αξία.

ΒΛΑΒΕΣ ΣΤΟ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΑ

Η χρήση ακατάλληλου Gel ,που κοστίζει και ακριβά, είναι βλάβες στο μηχάνημα.

Προϊόντα ή ζελέ που περιέχουν ορυκτέλαιο ή λοσιόν ή ζελέ απολύμανσης είναι εντελώς ακατάλληλα. Τέτοιου είδους προϊόντα μπορεί να προκαλέσουν πολύ σοβαρές ζημιές!!!

ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΣ Ή ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ

Ο στόχος της χρήσης των gel υπερήχων είναι ή λήψη καθαρής εικόνας .’Ομως δεν θα πρέπει να θέτει σε κίνδυνο την άνεση ή την ασφάλεια του ασθενούς .Οι καλύτερες πηκτές υπερήχων θα πρέπει να επηρεάζουν το δέρμα του ασθενούς τόσο όσο και το νερό. Δηλαδή καθόλου! Η χρήση φτηνών και μη ποιοτικών gel μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό του δέρματος ή αλλεργικές αντιδράσεις. Συνεπώς τα υποκατάστατα υπερήχων είναι ακατάλληλα για άτομα με ευαίσθητο δέρμα. Οι γυναίκες,κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης , μπορεί να αναπτύξουν ξαφνικές αλλεργικές αντιδράσεις σε ορισμένες κρέμες και λοσιόν σώματος . Αυτό είναι αποτέλεσμα των μαζικών ορμονικών αλλαγών που συμβαίνουν στο σώμα τους. Τα ειδικά τζελ για υπερήχους δεν περιέχουν ακάθαρτα πρόσθετα που θα μπορούσαν να ερεθίσουν το δέρμα. Γι αυτό είναι γενικά ασφαλέστερα και καλύτερα για άτομα με ευαισθητο δέρμα.

Τα διαγνωστικά πηκτώματα υπερήχων μπορεί να είναι λίγο πιο ακριβά από τα υποκατάστατα, αλλά είναι αποτελεσματικά ,ασφαλή και πρακτικά αναντικατάστατα.